خطب الإمام علي ( ع ) ( مترجم : عز الدين الآملي 904 ه - )
مقدمه 13
نهج البلاغة ( فارسى )
از نجيب ترين سادات عراق است و آراسته به فضل و ادب و محامدكم نظير ( يتيمة الدهر چاپ مصر ج 3 ص 131 ) . پدر رضى نقيب بود و بعد از پدر اين منصب به او رسيد ( براى معنى نقيب و حدود كار و اهميت مقام او رجوع كنيد به مقاله نويسنده اين سطور راجع به لباب - الانساب در شماره 15 نامه آستان قدس ) . رضى در شعر و ادب مقامى بلند داشته و قصائدى در باره خلفاى عباسى وزراء و سلاطين آل بويه سروده است كه ذوق و قريحه ادبى او را نشان مىدهد ( يتيمة الدهر چاپ مصر ج 3 صفحهء 133 تا 151 در محد القادر باللهّ و الطائع باللهّ و ابو القاسم على بن عبد اللّه وزير بهاء الدوله ديلمى ) . نوشتهاند چند بار صلهاى را كه بهاء الدوله ديلمى برايش فرستاده بود نگرفت و صاحب بن عباد وزير معروف كسى را از بغداد فرستاد تا اشعار او را بنويسد و بياورد ( مقدمهء آقاى دوانى بر ترجمه كتاب شهرستانى ص 15 و ذريعه ج 14 ) . از ديوان رضى چند نسخه در كتابخانه آستان قدس هست : مورخ 927 ( ش 4319 ) و مورخ 1002 ( ش 4320 ) و مورخ 1291 ( ش 4318 ) و نسخه بسيار نفيسى كه ظاهرا در 515 نوشته شده است كه سه نسخه اول در جلد اول و نسخه اخير در جلد هفتم فهرست كتابخانه آستان قدس معرفى شده است . شريف رضى در محله كرخ بغداد در گذشت ( شرح ابن ميثم ) و او را با برادرش مرتضى در جوار جدش حسين ع در كربلا دفن كردند ( شرح آملى و ابن ميثم ) . برادر رضى ، مرتضى علم الهدى نيز مردى اديب و دانشمند بود و كتابخانه بزرگى داشت . كتابخانه عمومى شاپور در كرخ زير نظر رضى اداره مى شد و به قرارى كه ياقوت نوشته است اين كتابخانه نسخههاى نفيسى به خط ائمه و بزرگان داشت كه بر اثر تعصب طعمهء آتش شد ( ذريعه ج 14 ص 111 ) . آنچه مسلم است رضى با تأليف نهج البلاغه خدمتى بزرگ كرده است و كسانى كه خواستهاند از ارزش كار و زحمت او بكاهند بى انصافى كردهاند . بعضى در صحت انتساب تمام يا قسمتى از خطبههاى نهج البلاغه به امام ع ترديد كرده و دلايلى آوردهاند ولى همانطور كه علماى بزرگ شيعه و دانشمندان اسلامى گفتهاند آن دلايل محكم نيست و غير از آن كه سبك شناسى تائيد مىكند ، شيوه بيان خطبهها يكدست و قديم تر از عهد رضى است . خطبههاى حضرت پيش از آن كه رضى به دنيا آمده باشد ، در كتابها نقل و ضبط است ( براى تفصيل مطلب و دلايل طرفين رك . مقدمه محيى الدين بر شرح عبده از صفحهء ج تا ه